16 septembre 2013
1
16
/09
/septembre
/2013
21:37
Près de 6 000 spectateurs ont assisté samedi soir 14 septembre, au spectacle Ποιος τη ζωή μου / Qui pourchasse ma vie ! Deux bateaux ont fait la navette entre Lavrio à partir de 18heures : des spectateurs y avaient aussi débarqué sur leurs propres embarcations.
Photo : TA NEA 16.09.2013.
Au fond, les lumières de Lavrio : illumination exceptionnelle sur toute la côte, de Sounio à Keratea.
Le prix de la traversée (environ 15 minutes) A-R était de 12 euros incluant le concert, gratuit, les 25 acteurs et danseurs, les 4 chanteurs et chanteuses et les 11 musiciens donnant bénévolement cette dernière et symbolique représentation, dernière étape de leur tournée.
Pendant les 15 jours qui ont précédé la manifestation, 150 techniciens, aidés de 200 bénévoles ont travaillé sur le site : mise en place de l'électricité au moyen de 6 génératrices, montage et équipement de la scène, transport de 5000 chaises, installation de toilettes sèches et de lieux de restauration, sans oublier, avec l'aide de Médecins du Monde et de la Croix-Rouge un centre de secours et des moyens de regagner rapidement la côte, au cas où..., sans oublier les poubelles...
Toute cette logistique indispensable, mais très lourde, a été assurée par les services de la Lauréotique et de l'île de Kéa : bien que géologiquement Makronissos appartienne à la Lauréotique, du point de vue administratif, l'île fait partie des Cyclades et dépend donc de Kea, la Cyclade la plus proche.
Les spectateurs arrivés de bonne heure ont pu se promener, ou plutôt se recueillir dans ce lieu d'enfermement et de tortures, et découvrir les bâtiments que les détenus (militaires et civils) construisirent de leurs propres mains, démolirent pour les reconstruire etc, eux-mêmes étant "logés" dans des tentes...
L'émotion au cours de ce concert s'ouvrant et se fermant par la projection de photographies d'archives et d'un extrait du documentaire Το χρώμα της ελευθερίας / La couleur de la liberté de Yannis Katomiris, culmina pendant les chansons, celles qui disent toute une époque de luttes, de résistance, de souffrance mais aussi d'espoir. Certaines d'entre elles, notamment celles qui sont composées sur des poèmes de Ritsos (il connut lui aussi l'enfer de Makronissos) et d'Elytis peuvent apparaître aux yeux des Grecs comme écrites aujourd'hui pour aujourd'hui...
Mikis Theodorakis, en raison de ses difficultés à se déplacer, n'a pu y assister : dans le message enregistré qu'il a fait parvenir, il rappelle que c'est à Makronissos, en 1948 (il avait 23 ans) qu'il a composé sa 1ère Symphonie dont le début a été diffusé en prélude du spectacle.
«Η εκδήλωση αυτή αποτελεί για μένα μία ρεβάνς για λογαριασμό όσων πέρασαν από το νησί εκείνες τις εποχές. Τώρα που σας μιλώ, έχω επιστρέψει νοερά στο στρατόπεδο το 1948 και -καθώς βλέπω τα πεντάγραμμα με την Πρώτη Συμφωνία μου- κάνω ένα άλμα στο χρόνο και σκέφτομαι ότι αυτή η μουσική που γράφω τώρα και σε λίγο θα βρεθεί σκορπισμένη πάνω στα συρματοπλέγματα, θα έρθει μια εποχή που θα ηχήσει νικητήρια πάνω από αυτούς τους ματωμένους βράχους».
"Ce spectacle est pour moi une revanche, en mémoire de tous ceux qui passèrent en ce temps-là par cette île. Maintenant, au moment où je vous parle, me voici revenu en pensée dans le camp en 1948 et, regardant les portées de ma 1ère Symphonie, je un saut dans le temps, et tout en l'écrivant je me dis que pour cette musique que je suis en train d'écrire et qui tout à l'heure se retrouvera dispersée sur les barbelés, un temps viendra où elle résonnera, victorieuse, sur ces rochers ensanglantés."
Les quatre solistes :
Κώστας Μακεδόνας / Kostas Makedonas,
Γιώτα Νέγκα / Giota Nenka
Κώστας Θωμαΐδης / Kostas Thomaïdis
Άννα Λινάρδου / Anna Linardou
***********
Chant : Kostas Makedonas
Video : Ourania Charmanidi
Aυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό, Ces arbres ne peuvent se rassasier de moins de ciel,
αυτές οι πέτρες δε βολεύονται κάτου απ’ τα ξένα βήματα, ces pierres ne peuvent se rassasier sous les pas des étrangers,
αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο, ces hommes ne peuvent se rassasier que de soleil,
αυτές οι καρδιές δε βολεύονται παρά μόνο στο δίκιο. ces coeurs ne peuvent se rassasier que de justice.
Eτούτο το τοπίο είναι σκληρό σαν τη σιωπή, Ce pays est aussi dur que le silence,
σφίγγει στον κόρφο του τα πυρωμένα του λιθάρια, il serre contre son sein ses dalles embrasées,
σφίγγει στο φως τις ορφανές ελιές του και τ’ αμπέλια του. il serre dans la lumière ses vignes et ses olives orphelines.
Δεν υπάρχει νερό. Mονάχα φως. Il n'y a pas d'eau. De la lumière, seulement.
O δρόμος χάνεται στο φως, Le chemin se perd dans la lumière,
κι ο ίσκιος της μάντρας είναι σίδερο. métal est l'ombre de l'enclos.
Κάτω απ’ το χώμα μες στα σταυρωμένα χέρια τους Sous la terre, entre leurs bras croisés
κρατάνε τις καμπάνας το σχοινί, ils tiennent la corde de la cloche,
προσμένουνε την ώρα, ils attendent l'heure,
αυτές οι πέτρες δε βολεύονται κάτου απ’ τα ξένα βήματα, ces pierres ne peuvent se rassasier sous les pas des étrangers,
αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο, ces hommes ne peuvent se rassasier que de soleil,
αυτές οι καρδιές δε βολεύονται παρά μόνο στο δίκιο. ces coeurs ne peuvent se rassasier que de justice.
Eτούτο το τοπίο είναι σκληρό σαν τη σιωπή, Ce pays est aussi dur que le silence,
σφίγγει στον κόρφο του τα πυρωμένα του λιθάρια, il serre contre son sein ses dalles embrasées,
σφίγγει στο φως τις ορφανές ελιές του και τ’ αμπέλια του. il serre dans la lumière ses vignes et ses olives orphelines.
Δεν υπάρχει νερό. Mονάχα φως. Il n'y a pas d'eau. De la lumière, seulement.
O δρόμος χάνεται στο φως, Le chemin se perd dans la lumière,
κι ο ίσκιος της μάντρας είναι σίδερο. métal est l'ombre de l'enclos.
Κάτω απ’ το χώμα μες στα σταυρωμένα χέρια τους Sous la terre, entre leurs bras croisés
κρατάνε τις καμπάνας το σχοινί, ils tiennent la corde de la cloche,
προσμένουνε την ώρα, ils attendent l'heure,
προσμένουν να σημάνουν την ανάσταση ils attendent de sonner la résurrection.
Tούτο το χώμα είναι δικό τους και δικό μας Cette terre elle est à eux, elle est à nous
δεν μπορεί κανείς να μας το πάρει. Nul ne peut nous la prendre.
Σώπα όπου να `ναι θα σημάνουν οι καμπάνες. Tais-toi, bientôt les cloches sonneront.
Tούτο το χώμα είναι δικό τους και δικό μας Cette terre elle est à eux, elle est à nous
δεν μπορεί κανείς να μας το πάρει. Nul ne peut nous la prendre.
Σώπα όπου να `ναι θα σημάνουν οι καμπάνες. Tais-toi, bientôt les cloches sonneront.
Extraits de Ρωμιοσύνη / Grécité de Ritsos écrit en 1945-47, mis en musique par Theodorakis en 1966
Traduction de Jacques Lacarrière Ed. Fata Morgana, 1976.
***********
Chant d'exil : paroles d'Errikos Thalassinos. 1962
Video : Stathis Tsiampaos
Φεγγάρι μάγια μου ‘κανες
και περπατώ στα ξένα
είναι το σπίτι ορφανό
αβάσταχτο το δειλινό
και τα βουνά κλαμένα
Στείλε ουρανέ μου ένα πουλί
να πάει στη μάνα υπομονή
Στείλε ουρανέ μου ένα πουλί
ένα χελιδονάκι,
να πάει να χτίσει τη φωλιά
στου κήπου την κορομηλιά
δίπλα στο μπαλκονάκι,
στείλε ουρανέ μου ένα πουλί
να πάει στη μάνα υπομονή
Να πάει στη μάνα υπομονή
δεμένη στο μαντίλι
προικιά στην αδερφούλα μου
και στη γειτονοπούλα μου
γλυκό φιλί στα χείλη
και περπατώ στα ξένα
είναι το σπίτι ορφανό
αβάσταχτο το δειλινό
και τα βουνά κλαμένα
Στείλε ουρανέ μου ένα πουλί
να πάει στη μάνα υπομονή
Στείλε ουρανέ μου ένα πουλί
ένα χελιδονάκι,
να πάει να χτίσει τη φωλιά
στου κήπου την κορομηλιά
δίπλα στο μπαλκονάκι,
στείλε ουρανέ μου ένα πουλί
να πάει στη μάνα υπομονή
Να πάει στη μάνα υπομονή
δεμένη στο μαντίλι
προικιά στην αδερφούλα μου
και στη γειτονοπούλα μου
γλυκό φιλί στα χείλη
Exercice de traduction ! Ce n'est vraiment pas difficile !
***********
Σαββατόβραδο / Samedi soir
Paroles : Tasos Livaditis
Video : idem
Μοσχοβολούν οι γειτονιές
βασιλικό κι ασβέστη,
παίζουν τον έρωτα κρυφά
στις μάντρες τα παιδιά.
Σαββάτο βράδυ μου έμορφο
ίδιο Χριστός Ανέστη,
ένα τραγούδι του Τσιτσάνη
κλαίει κάπου μακριά.
Πάει κι απόψε τ' όμορφο
τ' όμορφο τ' απόβραδο,
από Δευτέρα πάλι
πίκρα και σκοτάδι.
Αχ, να `ταν η ζωή μας
Σαββατόβραδο
κι ο Χάρος να `ρχονταν
μια Κυριακή το βράδυ.
Οι άντρες σχολάν' απ' τη δουλειά
και το βαρύ καημό τους
να θάψουν κατεβαίνουνε
στο υπόγειο καπηλειό.
Και το φεγγάρι ντύνει, λες,
με τ' άσπρο νυφικό του
τις κοπελιές που πλένονται
στο φτωχοπλυσταριό.
Πάει κι απόψε τ' όμορφο
τ' όμορφο τ' απόβραδο,
βασιλικό κι ασβέστη,
παίζουν τον έρωτα κρυφά
στις μάντρες τα παιδιά.
Σαββάτο βράδυ μου έμορφο
ίδιο Χριστός Ανέστη,
ένα τραγούδι του Τσιτσάνη
κλαίει κάπου μακριά.
Πάει κι απόψε τ' όμορφο
τ' όμορφο τ' απόβραδο,
από Δευτέρα πάλι
πίκρα και σκοτάδι.
Αχ, να `ταν η ζωή μας
Σαββατόβραδο
κι ο Χάρος να `ρχονταν
μια Κυριακή το βράδυ.
Οι άντρες σχολάν' απ' τη δουλειά
και το βαρύ καημό τους
να θάψουν κατεβαίνουνε
στο υπόγειο καπηλειό.
Και το φεγγάρι ντύνει, λες,
με τ' άσπρο νυφικό του
τις κοπελιές που πλένονται
στο φτωχοπλυσταριό.
Πάει κι απόψε τ' όμορφο
τ' όμορφο τ' απόβραδο,
Encore un exercice, sans difficultés !
***********
Άρνηση / Arnissi / Refus
Poème de Seferis
Στο περιγιάλι το κρυφό Sur la plage secrète
κι άσπρο σαν περιστέρι blanche comme une colombe
διψάσαμε το μεσημέρι à midi nous avons eu soif
μα το νερό γλυφό. mais l'eau était saumâtre
Πάνω στην άμμο την ξανθή Sur le sable blond
γράψαμε τ’ όνομά της nous avons écrit son nom :
Ωραία που φύσηξε ο μπάτης la brise a si bien soufflé
και σβήστηκε η γραφή . que l'écriture s'est effacée
Με τι καρδιά, με τι πνοή, Avec quel souffle, avec quel coeur
τι πόθους και τι πάθος quels désirs et quelle ferveur
πήραμε τη ζωή μας· λάθος! nous vivions notre vie : erreur !
κι αλλάξαμε ζωή. Et nous avons changé de vie.
M.R
/idata%2F3375311%2FCorrespondants%2FQuimper-21-04-2010-010.jpg)